De Reclame Code Commissie heeft deze week geoordeeld dat ook de aangepaste aangepaste Biostabil 2000 commercial misleidend is en niet langer in de huidige vorm mag worden uitgezonden. Mooi! Knoeiers als Bruno Santanera kunnen niet hard genoeg worden aangepakt wat mij betreft. Laat ie maar weer autowrakken gaan opknappen, dat kan waarschijnlijk minder kwaad. Wat ik wel jammer vind is dat ik een van die maffe Grunninger wijven -ongetwijfeld zelf ook een local uit Godlinze- nu niet meer kan horen blaten dat ze “zo’n last had van vervelende benen”. Schitterend gewoonweg. Geen idee wat nou precies vervelende benen zijn, maar als je er last van hebt, de Biostabil schijnt de oplossing te bieden. (De lezer is bij deze van harte uitgenodigd uitleg te geven aan deze kwaal).

Tegenover deze ‘overwinning op het kwaad’ staat een treurig stemmend hoger-beroep-arrest (pdf) dat zweefteef Maria Sickesz -een orthomanueel geneeskundige- alsnog in het gelijk stelt in haar grieven jegens de Vereniging Tegen De Kwakzalverij, die haar een mooie zevende plaats hadden toebedeeld in een Top 20 van in Nederland opererende kwakzalvers van de afgelopen eeuw. Sickesz beweert mensen van bijvoorbeeld autisme te kunnen genezen door hier en daar een wervel te ‘kraken’.
Het arrest leunt voornamelijk één argument: uit een proefschrift (Albers en Keizer) blijkt dat tweederde van de met ‘haar’ therapie (OMG) behandelde patiënten er beter aan toe zijn na behandeling. Let wel, volgens hun eigen oordeel. Naar mijn idee maakt het Hof een twijfelachtige move met deze uitspraak; ook al is er geen wetenschappelijk bewijs voor een behandelwijze, iemand die deze beoefent voor kwakzalver uitmaken mag dus kennelijk niet. De bewijslast wordt hiermee de facto weer omgedraaid. Als gevolg van het vonnis kampt de VTDK nu met grote financiële problemen en wordt ze in haar voortbestaan bedreigd. Los nog van de te verwachten nieuwe zaken; elke zichzelf respecterende kwakzalver ziet nu natuurlijk ook de zon weer schijnen aan de horizon. Santanera de goldplated magnetenman kan immers ook een leger tevreden klantjes ten tonele voeren.

In één opzicht kan ik de beoefenaars der kwakzalverij alleen maar gelijk geven. Ondanks de ontsluiting van vrijwel alle kennis in de afgelopen eeuw en het explosief gegroeide aanbod aan informatie, die iedereen in staat stelt zich te informeren, blijven mensen zich graag laten bedotten. En dat er dan mensen zijn die daar dankbaar gebruik van maken, tja, who can blame them, zou je haast denken. Firma’s zoals Tell-Sell verdienen vermogens aan deze hardnekkige gewoonte. Het is wrang dat ze zich vooral richten op zieke mensen -niets opent de portmenonnaie zo wijd als kwalen en pijn lijden- maar echt veel respect voor die categorie sukkels kan ik ook niet opbrengen. En mensen tegen hun eigen domheid beschermen, daar is geen beginnen aan, die hoop heb ik allang opgegeven. Sorry, Tineke, vous ist hopelessly verloren.

Ernstig overgewicht, obesitas, is hot. Zoals al het goede van boven uit Amerika komt, zo is ook vetzucht over komen waaien naar onze contreien. Het percentage dikzakjes stijgt snel. Gelukkig voor deze doelgroep neemt ook het besef toe dat dik zijn afdoen met cliché’s over ‘gewoon te veel eten’ en ’slappe karakters’ geen recht doet aan het probleem. Obesitas is een ziekte, alleen weten we nog heel weinig over de dieperliggende oorzaken en nog minder over een goede geneeswijze. Strikt op dieet gaan is in elk geval geen solide oplossing gebleken -het jojo-effect is inmiddels ook wel bekend- en Tell-Sell heeft ook nog steeds geen werkend product in de aanbieding.
De overheid heeft aangekondigd een -tot nu toe succesvolle maar dure- therapie gericht op kinderen met overgewicht niet langer te sponsoren. Al was het maar voor het verkrijgen van meer inzicht, als een behandeling werkt zou ik drie keer nadenken voor ik er meteen weer een streep door haal. Op korte termijn een besparing, maar op lange termijn?
Jan van Rijckevorsel, manager van het centrum voor verzekeringsstatistiek, adviseert de verzekeraars nu reeds van jonge mensen een registratie aan te leggen van overgewicht, om een beter inzicht in de kosten als gevolg van te dik zijn op lange termijn te verkrijgen. Op zich een prima instrument, alleen heb niet de indruk dat het de verzekeraars te doen is om zo tot een oplossing van het medische probleem te komen. Sterker, de eerste verzekeraars zijn al bezig met het ontwikkelen van polissen met premiekorting voor niet-dikkerds. Dus toch gewoon straf voor de vetzuchtigen.
Van Rijckevorsel laat ook al een beetje het achterste van zijn tong zien met de uitspraak: als we geen inzicht krijgen dan draaien de verzekeraars straks op voor de kosten. Och, arme verzekeraars. Ik snap nu al niet waarom die arme zielen zoveel reclame maken om ons voor hun polis te laten kiezen. Met andere woorden: een gemiste kans. Ik zou denken dat juist de verzekeraars een sleutelpositie hebben bij het vinden van echte oplossingen, maar kennelijk gaan geld en gemak nog altijd voor.
DIk zijn heeft het nadeel dat je het zo goed kunt zien. De ‘doelgroep’ is makkelijk te isoleren en dat maakt het verleidelijk dat ook meteen maar te doen en ze het verdomhoekje in te sturen.

Het is helaas niet te verwachten dat veel mensen bezwaar zullen maken tegen deze praktijken en hun solidariteit betuigen. Al was het maar uit eigenbelang. Want na de dikke mens is er gegarandeerd weer een volgende groep aan de beurt. U bent gewaarschuwd.

Statistiek, een prachtvak. Liegen met cijfers, noemde iemand het ooit. Geef twee kampen in een discussie exact dezelfde dataset en laat ze statistische onderbouwingen voor hun eigen uitgangspunt maken. In de meeste gevallen zal voor ieders standpunt een geloofwaardige tabel of grafiek uitkomen.
Een kwestie van goed selecteren en de best passende methode kiezen, én gebruik maken van de kracht van suggestieve cijfers.
Voorbeeldje? In de economie wordt consumentenvertrouwen in een getal uitgedrukt. Er zijn twee gangbare methoden. Beiden beginnen met dezelfde methode: een relevante steekproef onder de bevolking houden met de simpele vraag: Denkt u dat het economisch beter zal worden het komend jaar?  Alleen ja of nee zijn mogelijke antwoorden. Laten we zeggen: duizend mensen van divers pluimage wordt krijgen deze vraag voorgelegd, 543 antwoorden met ‘ja’ (beter), 457 keer ‘nee’ (slechter).
Methode 1 berekent vervolgens het consumentenvertrouwen als volgt:
Vertrouwen = (max(ja,nee) – (steekproef : 2)) x 1%  = (543 – 500) x 1% = 4,3% (soms uitgedrukt als 104)

Methode 2:
Vertrouwen = ((ja : nee) – 1) x 100% => (1,188 – 1) x 100% = 18,8% (soms uitgedrukt als 119)
Beide methoden worden gebruikt in de praktijk, en veelal wordt niet vermeld welke methode is gehanteerd. Zeg nou zelf, methode twee geeft toch een veel mooier beeld van dezelfde werkelijkheid?

Gisteren een prachtvoorbeeld van een andere statistiektruc, zorgvuldig kiezen van de scope van je ‘onderzoek’. Eind maart hijgde de Talpa-weernicht dat het de warmste maart ooit was. Eind april herhaalde hij deze uitspraak voor de maand april. Ideaal nieuws voor de klimaffia: het ‘zie je wel, I told you so’ druipt er vanaf. Mei deed helaas niet mee met dit spelletje. Het was te koud, te weinig zon en veel regen. Tsja, wat moet je dan, als weerman? Vertellen dat mei een koudere maand was dan de gemiddelde meimaand? Dat komt natuurlijk niet goed over. Dus vertelde hij gisteren doodleuk: De maanden maart, april en mei waren samen gemiddeld de warmste ooit. Normaal is 8,6 graden, dit jaar was het 11,2!

Lekker, zo ken ik er ook nog wel een paar.